Tuesday, October 11, 2005

Bag-o nga Kamutangan han Tawhanon nga Katungod

KATUNGOD–SB–KARAPATAN
Alyansa ha Pagpanalipod han Tawhanon nga Katungod ha Sinirangan Bisayas
(Alliance for the Advancement of People’s Rights in Eastern Visayas)
Email: katungodsbisayas@yahoo.com, xandre24@yahoo.com
Website: http://www.karapatan.org
P.O. Box 204, Tacloban Central Post Office, Tacloban City, 6500 Leyte
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Interview kan Alex Lagunzad, Secretary General
han KATUNGOD-Sinirangan Bisayas
han Lingganay ha Kamatuoran, DyDW Radio Diwa
September 18, 2004

Pakiana 1: Nawara o napalagpot na hin Palparan ha Leyte-Samar ngan bag-o na an natindog nga commanding general han 8th ID, ano an assessment niyo han naglabay nga pamunuan han 8th ID ilarum kan Palparan?

Baton 1: Ha pamunuan ni Palparan, nagin madugo an record han tawhanon nga katungod (human rights records) ha aton rehiyon. Tikang han pagtikang kampanya nga teror niya ngada han relief niya han katapusan han Agosto 2005, may nahitalaan nga 570 nga kaso hin magkaduru-dilain nga porma hin pagtalapas.

Sugad ini kamakarima-dima an record nga iya iginbilin ha rehiyon ngan pangilal-an han pagbaya han responsibilidad han Pwersa Armada han Pilipinas (AFP) ngan han rehimen ni Gloria Macapagal Arroyo ngadto han mga batakan nga lagda (standards) ngan pagsurundon (guidelines) ha tawhanon nga Katungod magin local man o internasyunal. Pira hini amo an 1948 Universal Declaration of Human Rights han United Nations, an 1977 Protocol 2 han Geneva Conventions (o tinatawag liwat naton nga balaud ha gerra sibil), ngan an 1998 Comprehensive Agreement on the Respect of Human Rights and International Humanitarian Law o CARHRIHL.

Ha luyo nga bahin, maupay kit-on naton nga kadaugan ini han katawhan nga napatalsik hi Palparan ha rehiyon. Pinaagi han pagkaurusa han mga biktima, mga parag-uma, mga local nga organisasyon masa dinhi ha aton dapit; sugadman han mga nasyunal nga balitang han mga cause-oriented group, an Ugop Waraynon nga hugpo hin mga Leyteños, Samareños ngan Biliranon ha Manila, mga kongresista han aton mga party-lists (Bayan Muna, Gabriela Women’s Party, Anakpawis, An Waray), mga lokal nga mga opisyales tikang ha barangay ngadto han lebel han probinsya, mga concerned citizens and individual advocates ha Cebu, Bohol, Manila ngan iba pa nga dapit han nasud, mga international human rights observers, church people ha magkadurudilain nga konggregasyon nga denominasyon, international human rights observers, nahimo naton ini. An haluag nga nagkakaurusa nga prente han mga nag-uundong han tawhanon nga Katungod ug sugadman natipa han pamalakat ni Palparan amo ini an nagpatalsik ha iya ha rehiyon.

Lugaring nagpapabilin an ayat han aton pagsukot para han hustisya han mga nabiktima niya. Ug sugad man adton pag-extend hin tambulig ngan assistance ngadto ha iba pa nga parte han nasud nga araba hin sugad nga kabutangan, in nagpapabilin.

Pakiana 2: Kumusta naman Alex, an pagkita han KATUNGOD-Sinirangan Bisayas han bag-o nga kabutangan han tawhanon nga Katungod ha aton rehiyon yana hi Major General Bonifacio Ramos na ngan diri na hi Palparan an nalingkod nga hepe han 8th ID PA?

Baton 2: Oo ungod nga waray na hi Palparan ngan hi Major General Bonifacio Ramos an bag-o nga commanding general han 8th ID PA pero, nagpapabilin an mga kampanya militar nga nagbibiktima hin indiscriminately ha mga molupyo labi na an sibilyan.

Nasusugad ini tungod kay parehas man la nga estratehiya (militarista nga pamaagi) ngan kampanya an ginpapatumban han mga operasyon-militar.

Ha laktud, diri urusahon nga padayon nga nakakadokumento kita hin mga grabe nga panalapas han tawhanon nga Katungod.

Ha propaganda ni Major General Ramos, pabalik-balik la iton iya baton nga propesyunal na it 8th ID. Hain propesyunal kun say la panmatay ngan panalapas han tawhanon nga Katungod an nahiaraan ngan nahihirekord hini nga mga kasundaluhan. Aw, propesyunal nga parapanmatay – professional killers and professional mercenaries – meaning, they are being paid by the people’s taxes to just kill the people they suspect of being dissenters, although it is a legitimate dissent.

Pakiana 3: Puyde ka makaghatag hin kongkreto nga ehemplo han mga kaso nga imo ginsisiring mo nga mga panalapas?

Baton 3: Pananglit, ha pag-abre han bulan han Setyembre 2005, nahitabo an Catbalogan massacre of SAMELCO employees ngan an asasinasyon kan Atty Bocar, an mangulo han Bagong Alyansang Makabayan ha rehiyon. Hin-o la an may kapas maghimo hini nga mga makarima-dima nga krimen kundi an military? Napamatud-an ini han naglabay nga kampanya ni Palparan ngan amo la ngahaw ini nga nakapadulot yana.

Duro gad an panmalukinit han 8th ID ngan 31st CRS pinaagi kan Major Neneveigh Alcovindas nga NPA an nagpatay han SAMELCO employees. Pero, kay dida pala han Hunyo ngan Hulyo hini nga tuig, daan na nira nga gin-aakusaran an SAMELCO linemen nga couriers han CPP-NPA-NDF. Yana, an motibo ngan kapasidad han pagburuhaton in nakada ha kumand ni Ramos. Sulibang, hin-o man an may presensya ha Brgy. Libas kun diin nahitabo an panmatay, di ba 34th Infantry Battalion?

Ha pagpataya naman kan Atty. Bocar, bisan mismo hi General Colomo, an hepe han PNP ha rehiyon nagtutudlok nga an nagpapabilin nga motibo han pagpatay ha iya mahitungod han iya involvement ha BAYAN. Ini nga mga asasinasyon hin mga lideres hin mga political groups sugad kan Samuel Bandilla han Anakpawis, Atty. Felidito Dacut han Bayan Muna ngan Rev. Edison Lapuz han amon alyansa. Kaapi ini han Operational Plan Ligpit nga ginkumpirmar pa ni Palparan dida han “Express it at the Park” ha Tacloban nga pagyakan niya.

Kitaon ta liwat an displacement of Manobos pinaagi han mga atrocities han Alfa Company han 34th IB PA ha ira komunidad. Klaro kaupay an mga istorya hini nga mga Manobo nga ginriringgal an ira pangukoy pinaagi han magpapanalipod kunta ha ira, an mga sundalo han gubyerno.

Nagpapabilin liwat an mga pandukot, interogasyon ngan mga pagpasuol. An monitoring center han KATUNGOD-SB nakagdokumento hin mga insidente hin abductions of farmers in PInabacdao, sugad man ha Palapag, Northern Samar nga natad-an nala nga igin-salvage hi Jolito Tobino han gintutuohan mga kaapi han 63rd Infantry Battalion ilarum han berdugo nga hi Col. Manuelito Usi.

Pira pa hini nga mga insidente an masunod:
1. Dislokasyon ngan panhadlok ha mga parag-uma ha Pinabacdao, Samar.
2. Pag-okupar han mga balay han sibilyan ug sugad man mga pampubliko nga israktura komo mga combat post ngan detsment han military bisan nga klaro ini nga pagtalapas han Protocol 2 o an balaudnon han gerra sibil nga kun diin gin-ratify ini han gubyerno han Pilipinas mismo dida han 1977.
3. Pagdukot ngan interogasyon.

Nagin linya han an mga propagandista han military (labi na an mga blocktime programs sugad han “Tribune ha Diwa” nga suportado han military, kun diri man ha mga programa ha radio nira ha bug-os nga rehiyon) an pagdiwara han kamot han 8th ID ha mga nahitatabo nga mga panalapas pero nagpapabilin an kamatuoran nga an may kapasidad maghimo ngan waray-iba nga mga nagpapatay/gusto magpaundang han pakigbisog han mga parag-uma para han tinuod nga reporma ha tuna, pakigbisog para han kaangayan nga sweldo, mga batakan nga serbisyo sosyal nga pag-uundong han tawhanon nga Katungod kundiri an estado, an Macapagal-Arroyo nga rehimen ngan an military nga operatiba han 8th ID.

Pakiana 4: May implikasyon ba ini nga mga HRVs ha nasyunal nga kampanya ni GMA? Tipaunano?

Baton 4: Natural nga nagtitikang an mando/kampanya han mga military ha kan GMA komo amo an commander-in-chief han Pwersa Armada han Pilipinas.

Natuo kami ha KATUNGOD-SB nga dako an baratunon han nasyunal nga administrasyon labi na han presidente tungod kay hiya mismo an hepe han Pwersa Armada. Maiha na liwat nga waray ginhihimo nga komento o pagsaway na manla an presidente ha iya mga tropa, hini nga kagubot nga hinimuan hini.

Siring ni General Ramos (han interbyu ni Bantay Jun Estoya dinhi ha Radyo Diwa) nga an iginpaptuman nira an mga estratehiya nira amo an Integrated Territorial Defense Systems (ITDS), Clear-Hold-Consolidate-Develop (CHCD) ngan National Internal Security Program (NISP) nga konsepto han operasyon. Parehas la ngahaw nga balayan hin madarahog ngan pasista nga kampanya ni Palparan.

Pakiana 5: Sulibangko, kumusta an post-ISM activities? Anon a an mga nahimo nga pitad kahuman manguli an international human rights observers ha ira tagsa-tagsa nasud?

Baton 5: Nanguli na an mga delegado, particular an mga foreign human rights observers ngan nagpapadayon an pagpaduso nira han mga nagin resolusyon han International Solidarity Mission (ISM) ngan International People’s Tribunal (IPT) ha mga nakit-an nira nga panalapas han tawhanon nga katungod dinhi ha Pilipinas.

Pira hini nga resolusyon amo an masunod: an pagpasamwak ha matag-nasud nira an resulta han imbestigasyon, pag-abot han mga tinaglawas han diplomatic core han ira nasud para kondenaron an mga panalapas nga i-pressure an rehimen Macapagal Arroyo nga tagaron an kabutangan ngan respetuhan an mga international human rights standards. Lakip liwat an pag-abre hin posibilidad hin pagpadara hin utro nga delegasyon han ira nasud nganhi ha aton para igpadayon an pag-obserbar kun tipaunan-o gintatagad han administrasyon an issue han human rights ngan mga violations.

Pakiana 6: Ano an nakikita niyo nga pitad han mga concerned government agencies hini nga nagpapadayon nga HRVs? An Commission on Human Rights (CHR), kumusta an pakigbuligay naton ha mga ahensya nga sugad hini.

Baton 6: Pira han mga kaso han 570 nga naidokumento han KATUNGOD-SB, Inter-Faith Solidarity Mission (IFSM), Pastoral Ecumenical Delegation Visit (PEDV) han World Council of Churches (WCC) ngan International Solidarity Mission (ISM) an iginsubmiter naton ha ha Commission on Human Rights (2005) yana nga Agosto ngan Setyembre 2005. Pira hini amo an masunod:
• Pagdisappear hin duha nga kadaragan-an ha Eastern Samar nga gindukot han mga operatiba han 14th IB PA nga nakaestasyon ha Brgy. Dao, Oras, Eastern Samar.
• An pagpataya kan Constancio Calubid han mga element han military nga ginsusupetsaran nga kaapi han 62nd IB PA ha pamumuno ni Lt. Col. Reynaldo Lanuzo nga amo an aada ha AOR.
• An pagmasaker han 34th IB PA han mga empleyado han SAMELCO 2 dida la mismo han perimetro o harani han ira perimetro ha Brgy. Libas, Catbalogan, Samar.
• An pakyas nga pagmasaker han Pamilya Barbas ha Sta. Rita, Samar pinaagi han gintutuohan mga CAFGU nga elemento han kampo nga namumutang ha Brgy. Balante, Basey, Samar.

Aminado mismo an CHR nga imbes nga tagapagbantay han kalinaw an mga military han 8th Infantry Division, hira na lugod an naggigin mayor nga tagapanalapas tungod hini nga mga reklamo nga nakakaabot ha ira buhatan. Maaram hira nga tungod han kan Palparan parayaw ngan kamadarahog, dako an igin-apaw han record han HRVs ha rehiyon.

Pakiana 7: Ano an nakikita niyo nga solusyon hini nga waray wantas nga pagpanalapas han tawhanon nga katungod pinaagi han mga kasundaluhan?

Baton 7: Batakan nga kamatuoran an darawhanon nga “waray Katungod nga libre nga iginhahahatag han mga magtiniyupion nga klase kundi kinahanglan igpursiger ini, ipakigbisog ini ngan igdaug”. Sugadman nga makakab-ot la ini kun magkamay-ada hin mga batakan nga sosyo-ekonomiko nga pagbabag-o liwat an aton katilingban.

Ha panmadalian nga panuyuanan, kun mapapatalsik hi Macapagal-Arroyo nga amo an hinungdan han mga militarista nga palisiya hin panhadlok (terror) nga alagid-agid hin martial law nga pagpuypoy han pag-aaro han katawhan hin mga batakan nga pagbabag-o, bangin pa magbag-o an kabutangan naton labi na ha hisgutananan han tawhanon nga Katungod.

Man ngani, ha aton pagtuo, an total departure ni Macapagal-Arroyo ha mga international and local human rights standards ug sugad man an waray wantas nga pamatay hin mga lideres han oposisyon pulitikal ngan panmasa nga organisasyon ug sugad man mga sibilyan in usa nga gross impeachable offense – lugaring la kay “kapit-tuko” ngan waray awod ini nga presidente ngan magmamalamahimo gud pagkapyot ha iya poder. Dako it maaamot hiton pagtagad, pagrespeto ngan pagkatagamtam han katawhan han ira Katungod kun mapapatalsik hi Arroyo ha iya pagkapyot ha poder ngan madarahog nga pagdumara.

Panawagan ko ngadto ha mga biktima, mga testigos, kaurupdan han mga biktima nga ha sugad hini nga kabutangan, iton aton mga Katungod ug sugad man iton aton kabubuwason ada la hiton aton panalingkamot. Ayaw kahadlok paggawas, pagyakan han kamatuoran ngan atuhan ta ini nga rehimen ug sugad man an mga galamay hini. Ipasamwak an mga aktuwal nga panhitabo hin abuso, ngan bumiksal kita ngadto hin pagkab-ot hin mga kongkreto nga kadaugan pinaagi han ngatanan nga nataran.

Puyde kita magsamapa hin mga reklamo ha CHR, ha National Bureau of Investigation - Department of Justice (NBI/DOJ), ha mga criminal nga korte, ha Joint Secretariat han Joint Monitoring Committee of the CARHRIHL, ha UN Commission on Human Rights ngan ha mga human rights NGO sugad han Katungod-Sinirangan Bisayas. Magpapasaka liwat kita hin mga reklamo nga sugad han class suit para masuktan ta hi Palparan ug an agaron hini nga an madakmol an nawong nga hi “Gloria Macapal Arroyo”.

Diri kita magpatarhog ngan iguliat pinaagi hin mga protesta ha kalsada an aton kapurungton hini nga pagdumara han pasista nga rehimen. Buhion ta an kagiusan protesta ha rehiyon komo amot naton han nasudnon nga paggios kontra han rehimen nga diri nagseserbe han katawhan.

Mag-urusa kita ha bisan ano nga porma hin pagpursiger han aton mga Katungod aton hasugon para mapatin-aw ta an kabubuwason nga may hustisya, kagawasan ngan pagtagad han Katungod han katawhan.

Hinog para makasiring kita nga kinahanglan naton ipadayon an pakigbisog para han mga Katungod. Padayon kita nga sulong. Damo nga salamat.

3 Comments:

At 6:19 PM, Blogger Johnjon said...

I discuss this topic daily myself. I also have a website that talks about travel affiliate program related things. Go check it out if you get a chance.

 
At 7:25 PM, Blogger Infactahost.com said...

Hey, you have a great blog here! I'm definitely going to bookmark you!

I have a advertising com en internet language site site/blog. It pretty much covers advertising com en internet language site related stuff.

Come and check it out if you get time :-)

 
At 3:22 PM, Blogger Roberto Iza Valdes said...

This comment has been removed by a blog administrator.

 

Post a Comment

<< Home